Belijden van schuld moet doorgaan.

Eerder verschenen in "Vrijplaats" van het Nederlands Dagblad, 4 december 2007.

“Dr. Plaisier heeft wat in gang gezet met zijn excuses…” opent “Dan nog dit”,in het ND 23-11-07. Onder de titeltjes “Schuld 1, 2, 3”. bespreekt de schrijver een drietal excuses die recent tussen/binnen nederlandse denominaties zijn aangeboden.

door Pieter Bos.

Kerst 1997 schreef een Engelse onderzoeksjournalist in een seculier weekblad een artikel onder een twee pagina’s brede kop: “Are the nations afraid of the final judgement? (Zijn de naties bang voor het eindoordeel?)”. Hij vermeldde zeventien voorbeelden van staatshoofden en burgemeesters in tal van naties, die vergeving vroegen voor misstappen die in hun ambstgebied waren begaan, soms al eeuwen geleden. Voorjaar 2000 (ik ben het knipsel even kwijt) signaleerde een ND-columnist dit fenomeen ook in Nederland en bestempelde het als “sorry cultuur”. Het fenomeen “belijden van oude schuld van een natie, stad, volk of denominatie door een nu levende vertegenwoordiger” speelt dus al geruime tijd een rol.

Sinds het midden van de 1980er jaren is vanuit de gebedsbeweging gericht onderzoek gedaan naar Nederlandse schulden en is waar mogelijk die schuld in woord en daad uit gespreken voor de volken en op de plaatsen die het betrof. Samenwerkend in de “Verzoenings Coalitie Nederland (VCN)” is actie ondernomen in tal van richtingen: het Joodse volk, Indonesië, Brazilie, Suriname, de Antillen, Afrika, de VS. De VS ook? Ja, deze zomer ging een VCN-delegatie, op uitnodiging, naar een congres van Indianen, de “First Nations”, in Jamestown, VS, om te belijden dat de Hollanders van de West Indische Compagnie veel verdienden door hen tonnen jenever te verkopen; dat is de oorsprong van het alcoholprobleem “waar elke stam en elke familie van hen tot heden toe onder lijdt” (volgens hun eigen dankwoorden).

Degelijk onderzoek en heftige gevoelens.

Twee dingen vallen op in het genoemde “Dan nog dit”.

Allereerst: aan de schuldbelijdenissen die worden gerapporteerd is onderzoek voorafgegaan. Dat is heel belangrijk. Schuld belijden heeft niets te maken met schuldgevoel (op zielsniveau), maar met feitelijke schuld “voor God en de mensen” en is geestelijk. Het belijden van historische nationale schuld moet gebaseerd zijn op zorgvuldig en biddend onderzoek; de “cijfers en feiten” moeten overzichtelijk en overtuigend op tafel liggen voor een plaatsvervangend schuldbelijden. Op de VCN-site zijn een aantal schuldbelijdenissen te vinden die op diverse plaatsen op de wereld zijn uitgesproken, zo feitelijk mogelijk. Willen we dat de Heer ons serieus neemt dan moeten we de zonden niet bagatelliseren.

Vervolgens: er worden gevoelens losgemaakt. Dat komen we in het verzoeningswerk keer op keer tegen. De “schuldige” partij wil altijd wel zo snel mogelijk zijn rol vergeten of weg-rationaliseren (‘’slavenhandel is zo oud als de wereld... men wist toen niet beter...’’). Maar de lijdende partij zit met de pijn, en geeft die door van geslacht op geslacht. Hoeveel Joden hebben niet gehuild, hoeveel Surinamers gezucht, hoeveel Afrikanen geroepen: “Eindelijk, eindelijk konden ze zeggen: het had nooit mogen gebeuren. Waarom moest het zo lang duren?” Deze zomer was een VCN-delegatie in Libreville, Gabon, in het kader van het Europa-Afrika Verzoenings Proces, en hoorden we opnieuw: “We hadden nooit zelfs maar kunnen dromen dat blanken voor ons zouden knielen en om vergeving vragen”. Ja, bij slachtoffer-volken sluimeren diepe gevoelens van verontwaardiging en pijn, als in een vulkaan; deze kan in haat uitbarsten, als niet tijdig schuld schuld wordt genoemd en voor God en de mensen wordt beleden. Soms moet de ene partij aan de andere vragen: “Waar zit de pijn nu op vast?” en dan zonder verdediging wachten op antwoord. Een belangrijk effect van nooit erkende schuld van een (denomi-)natie is dat het bij de lijdende partij weerstand veroorzaakt om het evangelie te ontvangen, en bij de veroorzakende partij verharding. Kan het zijn dat de vele nog onbeleden schulden uit ons nationale verleden bijdragen aan de afstomping van het geweten in ons land?

Verzoeningscoalitie Nederland

Dit proces van verzoening tussen volken en tussen denominaties is dus al enige tijd op gang, gelukkig. Wat de VCN probeert is het “voorbereidend werk” te doen. Wij ervaren een persoonlijke roeping, maar kunnen natuurlijk niet “namens Nederland” spreken; we worden wel gesteund door veel voorbidders, door diverse huizen van gebed en door een aantal gebedsorganisaties. Dat maakt geestelijk iets los. “Individuen blijken het verschil te kunnen maken” staat in het aangehaalde “Dan nog dit”. Daar kunnen kerkelijke leiders, op hun niveau van verantwoordelijkheid, op door gaan, vaak zonder het te weten wat eraan vooraf ging. En dat maakt weer geestelijk ruimte voor politieke leiders, bij wie uiteindelijk de verantwoordelijkheid ligt om namens hun stad of natie te spreken. Een bijbels voorbeeld is dat van de terugkeer van de ballingen: het kwam op gang door het schuldbelijdend gebed van Daniël, Dan 9, maakte een doorstart door hetzelfde gebed van Ezra, Ezra 9, en werd definitief door weer hetzelfde gebed van Nehemia, Neh 1. “Individuen blijken het verschil te kunnen maken”. Ja, zeker, daar hebben we inmiddels vele voorbeelden van. Van het merendeel van de boven aangehaalde zeventien internationale voorbeelden wisten mijn engelse vriend en ik, iets wat de journalist niet geweten zal hebben, welke gebedsgroepen het “voorwerk” hadden gedaan.

Verzoening met het oog op de wederkomst.

Tenslotte: waarom zou dit proces nog verder moeten gaan? Om twee belangrijke redenen.

Allereerst: met betrekking tot het schuldbelijden tussen denominaties. Jezus verlangt naar een bruid “zonder vlek of rimpel”, zonder onreinheid resp. dode traditie, zonder verontreiniging door (meestal schuldige) splitsingen door bitterheid en halstarrigheid. Schuldbelijdenis is dan nodig, wederzijds of, als dat nog niet kan, eenzijdig. Door een hardnekkig verharden in eigengerechtigheid raakt het verlangen naar de Bruidegom buiten beeld. Verzoening tussen denominaties is een noodzakelijke stap in de voorbereiding op de komst van de Bruidegom.

Vervolgens: met betrekking tot het schuldbelijden tussen naties. Schuld verjaart niet. Die moet beleden worden, en zo mogelijk vergeven. Volken zullen worden geoordeeld -- vanwege hun gedrag t.o.v. Jezus’ "minste broeders" (Joel 3:19, Matt 25:40,45), -- vanwege de oorlogen die ze hebben gevoerd (Jes 2:4, Amos 1,2; Mich 4:3), -- vanwege het overspelig en geldgierig omgaan met Babylon (Openb 17, 18). Er komt, ooit, een "rechtsgeding van God met de volken" (Jes 41-48). Moeten we dat gelaten afwachten? Volgens het openingsvers, Jes 41:1, hoort het kustland Nederland in ieder geval tot de gedaagden! Maar God zegt nadrukkelijk: Ik zoek naar iemand die zijn volk of stad wil vertegenwoordigen in schuldbelijdenis, want anders moet ik wel straffen (vrij naar Jes 59:16-17, Jer 5:1, Ez 22:30). Zonder verzoening is er geen hoop voor de toekomst. Maar God wil “een keer brengen in het lot van...” vele naties. Verzoening tussen naties is een noodzakelijke stap in de voorbereiding op de komst van de Vredevorst.

In de Verzoenings Coalitie Nederland (VCN) werken samen de stichtingen Boete en Verzoening, Cornerstone en de onderzoeks- en gebedsbediening Serving the Nations, waar Pieter en Helene Bos leiding aan geven.

Home • Wie • Werkwijze • Acties • Artikelen • Verhalen • Contact